‘Een plek waar leren en leven in elkaar overlopen’ 

Op het moment van het interview is de nieuwbouw nog afgesloten, dus we maken een rondje om de bouwplaats, op een steenworp afstand van het NS-station. Het waait flink en in de schaduw is het nog fris, maar Marianne lijkt er geen last van te hebben.  

Met de bouw zelf heeft ze niet te maken, maar een rondleiding geeft ze graag. Enthousiast vertelt ze hoe een van de oudere onderwijsgebouwen volledig is gestript en verduurzaamd. Ze wijst naar de ronde ventilatieroosters in de muren, onderdeel van het nieuwe klimaatsysteem. De zon breekt aarzelend door terwijl we langs de bouwhekken lopen. Aan de achterkant worden ze juist vandaag deels weggehaald. Metaal slaat tegen metaal, een stapel hekken zakt kletterend in elkaar. We kunnen elkaar even nauwelijks verstaan. Marianne lacht: ‘Het is even veel lawaai, maar ook een goed teken, want buiten zijn ze bijna klaar.’ 

De nieuwbouw bestaat uit een hoog, licht gebouw met dakterras op de hoek van het terrein. Aangrenzend staat een gerenoveerd pand en daarnaast een glazen gebouw met de nieuwe entree. Samen vormen ze straks één geheel, met ruimte voor alle niveaus van beroepsonderwijs. De vmbo-leerlingen van het Morgen College verhuizen er eind november als eersten naartoe. Binnen wordt nog volop gewerkt. ‘Laatst was ik er met docenten,’ zegt Marianne. ‘Dan begint het meteen te leven. Iedereen krijgt zin om er les te geven.’ 

Thuisbasis beroepsonderwijs 

Er komt geen gezamenlijke naam voor de nieuwbouw. Op de gebouwen keren de namen terug van de scholen. Dus: Morgen College, Landstede MBO, StartCollege en op termijn De Techniek Academie, vertelt Marianne. Bij elkaar vormen zij een plek waar leren, praktijk en ontmoeting samenkomen. Het is dé thuisbasis voor het beroepsonderwijs in Harderwijk en omgeving, én het resultaat van jarenlange samenwerking tussen verschillende scholen. 

‘Er waren meerdere panden aan vernieuwing toe,’ vertelt Marianne. ‘We wilden onze krachten bundelen. Niet alleen praktisch, maar ook inhoudelijk. De doorlopende leerlijnen tussen vmbo en mbo stonden al in onze onderwijsvisie centraal, en dat maken we hier concreet.’ 

De visie draait om verbinding. Om het wegnemen van drempels tussen schooltypen, zodat leerlingen zich soepeler ontwikkelen. ‘Als je jongeren laat ervaren wat er allemaal te kiezen is, wordt onderwijs betekenisvoller,’ zegt ze. ‘Dan zien ze letterlijk wat er ná het vmbo mogelijk is. Dat maakt de overstap kleiner en de motivatie groter.’ 

Etalage van vakmanschap 

We lopen verder langs de gevel, waar grote ramen het licht vangen. ‘Hier komt straks de etalage van alle vakgebieden,’ zegt Marianne. ‘Van zorg tot techniek, van horeca tot entree. Wat leerlingen en studenten hier doen, moet zichtbaar zijn en dus ook voor de stad.’ 

Aan de andere kant verrijst het mbo-gedeelte, met gedeelde praktijkruimtes en een transparante entreehal die straks de verbinding vormt tussen de afdelingen. ‘In januari 2027 is ook het tweede bouwdeel klaar,’ zegt ze. ‘Maar eind november kunnen de eerste teams erin. De docenten verhuizen op de 24ste, de leerlingen en studenten een dag later. Dat wordt een mijlpaal.’ 

De impact van de scholen is groter. ‘Dit wordt een educatieve wijk,’ zegt Marianne. ‘Een open leeromgeving waar ook basisscholen, bedrijven en buurtbewoners welkom zijn. We willen dat jongeren hier de wereld om zich heen ervaren. Leren doe je niet alleen in een klaslokaal.’ 

Het idee van de ‘Educatieve wijk’ past volgens haar naadloos bij de visie van Landstede. ‘Leren is ook samenleven,’ zegt ze. ‘We willen hier letterlijk een wijk creëren waarin leren en leven in elkaar overlopen.’ 

Schoolruimte delen 

De nieuwe schoolomgeving gaat gepaard met een andere manier van samenwerken. ‘We delen straks praktijklokalen, keukens en ondersteunend personeel,’ vertelt Marianne. ‘Er komt één schoonmaakorganisatie en één communicatieteam. En op termijn waarschijnlijk ook één conciërgeteam.’ Het zegt iets over hoe ze met elkaar omgaan, zegt Marianne. ‘Het mooie is dat alle scholen binnen die samenwerking wel een eigen aandachtsgebied en expertise houden.’ 

De scholen gebruiken de verhuizing om hun onderwijs opnieuw te organiseren. ‘We hebben met elkaar gekeken wat onze visie betekent voor docenten en studenten. Daaruit zijn elf projectlijnen ontstaan, over onder andere roosteren, begeleiding, HR en de ontwikkeling van de Educatieve wijk. Zo bouwen we stap voor stap aan hetzelfde doel.’ 

Het resultaat is een omgeving waar leerlingen sneller hun weg vinden en docenten meer mogelijkheden krijgen om samen te werken. ‘Een vmbo-leerling kan straks letterlijk even meelopen bij een mbo-opleiding,’ zegt Marianne. ‘Of een dag meedraaien in een ander vakgebied. Dat maakt leren persoonlijker en helpt jongeren te ontdekken wat bij hen past.’ 

Cultuurverandering 

De veranderingen vragen wel wat van docenten. Niet alleen praktisch, maar ook cultureel. ‘We brengen verschillende schoolculturen bij elkaar,’ zegt Marianne. ‘Een vo-school werkt anders dan een mbo-team. Het verschilt wezenlijk hoe ze plannen, overleggen en onderwijs vormgeven. Daar leren we nu van elkaar. Soms is dat wennen, maar het levert ook veel op.’ 

Volgens haar reageren de meeste docenten positief, al was dat niet vanaf het begin zo. ‘In het begin moesten mensen elkaar leren kennen, begrijpen waarom we dit doen. Nu zie je dat het begint te landen. Er is energie en nieuwsgierigheid. En natuurlijk zijn er pioniers en mensen die zeggen: eerst maar eens zien. Maar dat is oké, want veranderen kost tijd.’ 

Een belangrijke stap was het gezamenlijke schoolleidersoverleg. ‘Zo blijft iedereen aangehaakt en kunnen teamleiders het verhaal weer meenemen naar hun teams.’  

Verbonden met de stad 

De nieuwbouw verandert ook de relatie met de omgeving. Harderwijk krijgt er geen school bij, maar een open leeromgeving. ‘We willen dat de buurt betrokken is,’ zegt Marianne. ‘Daarom werken we aan een buurtplan en aan een wijkraad waarin bewoners, bedrijven en scholen samen nadenken over wat er hier speelt.’ 

De open uitstraling van het gebouw helpt daarbij: veel glas, licht en zichtbare praktijkruimtes. ‘Het nodigt uit,’ zegt ze. ‘Het is geen afgesloten campus, maar een plek waar je letterlijk naar binnen kunt kijken. We hopen dat bedrijven straks ook binnenlopen — voor stages, samenwerking of gewoon om te zien wat hier gebeurt.’ 

Voorbeeldproject 

Het Harderwijkse project trekt ook aandacht bij andere locaties binnen Landstede Groep. De combinatie van samenwerking, duurzame bouw en doorlopende leerlijnen geldt inmiddels als voorbeeld. ‘Collega’s uit andere plaatsen vragen regelmatig hoe we dit organiseren,’ vertelt Marianne. ‘Hoe je zo’n gedeelde nieuwbouw opzet zonder dat scholen hun eigen identiteit verliezen. Dat gesprek voeren we graag. Want dit is niet iets wat je zomaar kopieert, maar het laat wel zien wat er mogelijk is als je durft te verbinden.’ 

We lopen nog even binnen bij de huidige hoofdingang. Bij de kantine staan ondertussen de verhuisdozen opgestapeld. Iedereen voelt dat er iets te gebeuren staat, vertelt Marianne. Er hangt zo’n typische verhuissfeer. ‘Het mooiste vind ik dat we dit samen doen. Niet vanuit één school of één belang, maar vanuit het idee dat we iets bouwen dat groter is dan wijzelf. Iets waar we nog jaren profijt van hebben.’ Ze glimlacht: ‘Ik zeg vaak: we zijn er nog niet, maar zover zijn we samen nog nooit geweest.’